تست آدنوزین دآمیناز ADA test
غربالگري سندرم داون و ... ـ دكتر سيما كشاورزي ـ برگرفته از ماهنامه اخبار آزمايشگاهي
اریتروپویتین Erythropoietin ـ علیرضا طبیبزاده
مروری بر هورمونها و بیماریهای غده پاراتیرویید ـ مراد رستمی، معصومه جرفی، محمد علیمحمدی
آزمایش PSA
علل افزایش مقدار BhCG در زنان غیرباردار
عوامل موثر در تنظیم ترشح هورمون
تیروئید و تاثیر آن بر باروری و حاملگی
چند نکته کاربردي در تفسير تستهاي عملکرد غده تيروئيد
تست دهیدرو اپی آندرسترون ـ سولفات (Dehydroepiandrosterone Sulfate (DHEA-S
تست کلسیتونین Calcitonin test
كارسينوم آنتيژن 3-15 Cancer Antigen 15-3
آنتیبادی عليه ماهيچههاي صاف (Smooth Muscle Antibody (SMA
آنتي ميتوكندريال آنتيبادي AMA) Antimitochondrial Antibody)
هورمونها Hormons
آلفا فيتوپروتئين AFP
آنتی مولرین هورمون Anti Mullerian Hormone
سیستم تیروئید Thyroid system
علل افزایش B-HCG در زنان غیر باردار
پزشكان به طور معمول براي خانمها آزمايش B-HCG درخواست مينمايند. نتايج مثبت از 10 تا بيش از IU/L ۹۰۰ ممكن است گزارش شود. اما ممكن است نه حاملگي داخل رحمي وجود داشته باشد (با سونوگرافي و كورتاژ) و نه حاملگي نا بجا يافت شود (با كمك سونوگرافي و لاپاروسكوپي). برای توضیح اينگونه موارد به كوريوكارسينوما و بيماريهاي تروفوبلاستيك حاملگي، كه از سلولهاي جفتي مشتق شده و از حاملگي قبلي در رحم باقي ماندهاند، اشاره شده است که طبعاً نیازمند اقدامات تهاجمی با عوارض احتمالی ناگواراست. از سوی دیگر در غیاب تمامی موارد مذکور، ممکن است با یک نتیجه مثبت کاذب روبرو باشیم. آگاهی پزشک و آزمایشگاه از علل افزايش كاذب B-HCG در خانمهاي غيرباردار و انجام احتياطات لازمه و بکارگیری تکنیکهای خاص، ضرورتی غیرقابل اجتناب است.
مدیریت هورمونها در بدن (هیپوفیز و هیپوتالاموس)

جهت ساخت تقریبا تمام هورمونهای تولیدی غدد درون ریز بنحوی سیستم عصبی مرکزی یعنی مغز دخالت داشته و این اثرات کنترلی از طریق دوغده هیپوتالاموس و هیپوفیز انجام میپذیرد.
کشف روش تعیین دقیق ساعت بیولوژیکی در زنان
داشمندان هلندی دریافتند که دقیقترین روش برای درک ساعت بیولوژیکی زنان مشاهده سطوح هورمون ویژه ای با عنوان "آنتی مولرین هورمون" است. محققان مرکز پزشکی دانشگاه اوتریخت در هلند با آزمایش گروهی از زنان کشف کردند که بهترین روش برای درک ساعت بیولوژیکی زنان اندازه گیری سطوح هورمونی با عنوان "آنتی مولرین هورمون" (AMH) است. این دانشمندان که نتایج یافته های خود را در مجله بین المللی "ژورنال درون ریزشناسی و متابولیسم بالینی" منتشر کرده اند در بررسیهای خود سطوح هورمون AMH را در 44 زن سالم و قبل از سن یائسگی اندازه گیری کردند و از این اطلاعات برای انجام یک محاسبه ریاضی استفاده کردند. در این محاسبه رقم این هورمون که با تعداد و حضور فولیکولهای تخمک مرتبط بود می توانست سن بیولوژیکی را نشان دهد. با استفاده از این فرمول، سن یائسگی 3 هزار و 384 زن بین 50 تا 70 سال محاسبه شد و در تمام موارد این فرمول جواب داد. در این خصوص این دانشمندان توضیح دادند: "دانستن سن دقیق یائسگی در زنان می تواند در برنامه ریزی تولدها مفید باشد چون امروزه اغلب تولدها تا پس از 30 سالگی زنان به تاخیر می افتد."
منبع: www.salamatnews.com
هورمون هاي جنسي، آندروژن ها، تستوسترون، استروژن ها، استراديول
هورمونهای جنسی، طبقه خاصی از استروئیدها هستند. هورمونهای جنسی که شامل آندروژنها، استروژنها و پروژسترون میباشند، به وسیله غده هیپوفیز تنظیم میشوند. در زن، هورمونهای هیپوفیز، تخمدانها را به ساختن هورمونهای جنسی استروژن و پروژسترون برمیانگیزد. در مرد، هورمونهای هیپوفیز، یاختههای بیضه را به ساختن و تراوش گروهی از هورمونهای جنسی که آندروژن نامیده میشوند و مهمترین شان تستوسترون است، تحریک میکنند. هورمونهای جنسی علاوه بر بیضهها و تخمدانها به میزان کمتری نیز توسط غدد فوقکلیوی آزاد میشوند.
شناسه یک هورمون جنسی (استروژن)
تقريبا همه خانمها ميدانند كه يائسگي، قاعدگي، بارداري و پيشگيري از بارداري و خيلي از چيزهاي ديگري كه به عملكرد جنسي آنها مربوط ميشود تحت تاثير هورمونهاي جنسي است. ولي اين هورمونها دقيقا چه چيزهايي هستند؟ و چه كارهايي براي بدن ميكنند؟
هورمونها دسته اي از مواد شيميايي هستند كه در بدن توليد مي شوند و انجام برخي از كارهاي بدن را تنظيم ميكنند. اين مواد به مقدار بسيار اندكي در بدن وجود دارند ولي همين مقدار كم آنها ميتواند اثرات بسياري بر حفظ وضعيت طبيعي بدن داشته باشد و كمبود همين مقدار اندك يا زياد شدن آن ميتواند سبب ايجاد برخي بيماريهاي مهم در انسان شود. مثلا كمبود هورمون انسولين باعث ديابت ميشود و زياد شدن هورمونهای مردانه در بدن خانم ها سبب پرمويي نابجا در آن ها مي شود. هورمونها از غدد مخصوصي در بدن آزاد يا ترشح مي شوند كه در مورد هورمونهاي جنسي اين غدد تخمدان ها در خانم ها و بيضه ها در مردان است.
انواع هورمونها
هورمونها از نظر ترکیب شیمیایی به سه دسته تقسیم میشوند:
-
هورمونهای پپتیدی: که میتوانند پپتید ساده باشند یا گلیکوپپتید. یک هورمون پپتیدی ساده در بدن انسان مثل انسولین و هورمون گلیکوپپتیدی مثل FSH و LH
-
هورمونهای آمینی: که فقط از یک اسیدآمینه تیروزین تشکیل یافته اند که شامل هورمونهای تیروییدی و هورمونهایی میباشند که از قسمت مرکزی غده فوق کلیوی ترشح میشوند و عبارتند از دوپامین، آدرنالین و نورآدرنالین.
هورمون HCG
هورمون HCG در حین حاملگی تولید می شود. این هورمون توسط جفت که تخم را پس از لانه گیزی در رحم تغذیه می کند، ایجاد می شود. HCG اولین بار حدود ۱۱ روز پس از لقاح در خون و بین ۱۲ تا ۱۴ روز پس از لقاح در ادرار قابل اندازه گیری است. به طور طبیعی مقدار HCG هر ۷۲ ساعت دو برابر می شود. سطح این هورمون در هفته های ۸ تا ۱۱ به حداکثر خود رسیده و سپس در ادامه حاملگی کاهش می یابد.
• در مورد سطوح HCG نکات زیر را به خاطر داشته باشید:
• در ۸۵% حاملگیها مقدار این هورمون طی ۷۲-۴۸ ساعت دو برابر می شود. هرچه سن حاملگی بیشتر می شود، زمان دو برابر شدن این هورمون طولانی تر شده و حداکثر به ۹۶ ساعت می رسد.
ارزش تشخيصي آزمايش Thyroid Uptake
T4 ،T3، تيروكسين و تري يدوتيرونين ، دو هورمون مترشحه از غده تيروئيد مي باشند كه اندازه گيري آنها در بررسي كاركرد اين غده درون ريز اهميت دارد. هورمون هاي تيروئيد بر روي سنتز پروتئين ها و مصرف اكسيژن در تمام بافت ها اثر داشته و نيز در فرآيند رشد و نمو و نيز بلوغ موثر مي باشند. % ۸۰ از هورمون تيروكسين (T4) بصورت متصل با پروتئين TBG در خون گردش مي كند و كمتر از %۲۰ آن متصل با پرآلبومين و آلبومين مي باشند و تنها % ۰/۰۳ از T4 و % ۳/۰ از T3 بطور آزاد در خون وجود دارند. شايان ذكر است كه همين مقادير بسيار اندك هستند كه از نظر متابوليك فعال بوده و برروي گيرنده هاي سلولي اثر مي كنند. از آنجائيكه در روشهاي در روش هاي اندازه گيري T4، مقادير هورمون متصل و آزاد، هر دو منظور مي شوند و اين ميزان با غلظت TBG سرمي بستگي پيدا مي كند و
غده تیروئید
غده ای است که در ناحیه ی نای، زیر غضروف های حنجره قرار دارد که معمولا به صورت دو لوب است که توسط یک قطعه ی میانی به نام ایسموس به هم متصل شده اند. مهمترین هورمونی که نیروئید تولید می کند تیروکسین (T4) می باشد. این هورمون در اکثر سلول های بدن گیرنده دارد و نقش های متابولیسمی و غیر متابولیسمی خود را ایفا می کند. از لحاظ میکروسکوپیک غده تیروئید ار فولیکول هایی تشکیل شده که داخل این فولیکول ها حفراتی وجود دارد که ترشحات داخل آن حفرات می ریزد. در دیواره این فولیکول ها سلول های مکعبی قرار دارند. به علاوه سلول هایی به نام سلول های اطراف فولیکولی پیرامون فولیکول ها قرار دارند که ترشح کلسی تونین را بر عهده دارند. هورمون های تیروئیدی از اسید آمینه تیروزین ساخته می شوند. اما متعاقب ترکیب با ید لیپوفیل می شوند.
هیپوفیز خلفی (نوروهیپوفیز یا Pars nervosa)
هیپوفیز خلفی بر خلاف هیپوفیز قدامی، ترشح مستقلی ندارد. در واقع سلول های موجود در هیپوفیز خلفی (pituicyte) سلول های حمایتی هستند و نقش ترشحی ندارند. در طی تکوین جنینی، هیپوفیز خلفی ارتباطش با قسمت ها بالای مغز (کف بطن سوم و در حقیقت هیپوتالاموس) قطع نمی شود و نورون هایی که از برخی هسته های هیپوتالاموس یعنی هسته های paraventricular) PVN) و supraoptic به هیپوفیز خلفی می آیند هورمون خود را در این ناحیه ترشح می کنند و لذا این هورمون ها از ناحیه ی هیپوفیز خلفی به خون ترشح می شوند. این هورمون ها شامل اکسی توسین و هورمون ضد ادراری (ADH) است.
هیپوفیز میانی
هورمونی که از این بخش هیپوفیز آزاد می شود، هورمون محرک ملانوسیت ها یا MSH (Melanocyte Stimulating Hormone) می باشد که دارای ماهیت پپتیدی بوده و از سلول های ملانوتروپ این بخش ازاد می شود. همانطور که گفته شد هورمون های پپتیدی و پروتئینی به صورت preprohormone سنتز می شوند که این پیش ساز، خود متشکل از یک signal peptide و سایر بخش هاست که پس از ورود پپتید سنتز شده به شبکه آندوپلاسمی این بخش سیگنال قطع شده و جزء پروهورمون برای بسته یندی وارد دستگاه گلژی شده و در نهایت در آنجا، هورمون نهایی پس از شکسته شدن بخش دیگری از مولکول تولید شده
نكاتي پيرامون پرولاكتين و سنجش اين هورمون
پروفسور ناصر ملك نيا
پرولاكتين هورموني است كه از سلول هاي لاكتوتروف هيپوفيز ترشح مي شود. اين هورمون از ۱۹۹ اسيدآمينه تشكيل شده و ساختمان آن مشابه ساختمان هورمون رشد است. نقش اصلي پرولاكتين تحريك رشد و نمو پستان ها و راه اندازي و تداوم شيردهي است. با وجود اين، توليد شير به حضور هورمون هاي انسولين، استروئيدهاي قشرغده فوق كليه، استروژن، پروژسترون و هورمون هاي تيروئيدي هم نياز دارد.
اثرات ديگر پرولاكتين به دستگاه توليد مثل مربوط مي شود. پرولاكتين تعداد گيرنده هاي LH روي جسم زرد تخمدان ها و سلول هاي لايديك بيضه ها را افزايش مي دهد. اين كار، منجر به افزايش ساخت و ترشح پروژسترون در زنان و تستوسترون در مردان مي شود.
آشنایی با برخی از روش های اندازه گیری مقدار هورمون ها
در بيماريهاي مختلف مقدار هورمونها در خون افزايش يا كاهش مييابد. پزشك ميتواند اين گونه بيماريها را با دانستن مقدار يك هورمون در خون تشخيص دهد. از اين رو، پس از معاينه بيمار اگر برخي از نشانههاي بيماري هورموني را در او تشخيص دهد، بررسي هورموني را به بيمار پيشنهاد ميكند. بيمار به آزمايشگاه تشخيص طبي مراجعه مي كند و در بخش هورمون شناسي از او مقداري خون مي گيرند و با كمك ابزارها و روشهاي زيست شيميايي ميزان هورمونها در خون وي اندازه گيري ميشود.
به طور معمول مقدار هورمون ها در خون بسيار پايين است. بنابراين، براي اندازه گيري هورمونها بايد از ابزارهاي بسيار حساسي كمك گرفت تا بتوان مقدار عادي و غيرعادي را از هم تشخيص داد. در همه روشهاي اندازه گيري هورمونها، پادتنها (آنتي باديها) نقش بنيادي دارند. پادتنها ملكولهاي پروتئيني هستند كه دستگاه ايمني در برابر ملكولهاي بيگانه توليد و ترشح ميكند. هر نوع پادتن فقط به يك نوع ملكول خارجي متصل ميشود. بنابراين ميتوان با تزريق تك تك هورمونها به جانوراني مانند خرگوش دستگاه ايمني آنها را به ساختن پادتنهاي ويژه هر هورمون وادار كرد. براي مثال، با تزريق انسولين انساني به خرگوش، دستگاه ايمني جانور كه اين ملكول را بيگانه تلقي ميكند به توليد پادتني مي پردازد كه فقط به انسولين انساني متصل ميشود. اين پادتنها را ميتوان از خون جانور جدا و براي اندازهگيري هورمونها به كار برد.
هورمونهاي تيروييد و اهميت سنجش آنها
پروفسور ناصر ملك نيا
هورمونهاي تيروئيد (T3 و T4) از آمينواسيد تيروزين مشتق ميشوند. حدود ۹۵ درصد هورموني كه از غده تيروئيد ترشح ميشود، به صورت T4 (تيروكسين) است. با وجودي كه ميزان ترشح T3 از غده تيروئيد بسيار ناچيز است، اين هورمون نقش اصلي را ايفا ميكند. بخش اصلي T3 موجود در خون از تبديل T4 به T3 در بافتهاي محيطي مانند كبد، كليهها و جفت پديد ميآيد. البته بافتهايي مانند مغز و هيپوفيز نيز ميتوانند T4 را به T3 تبديل كنند، اما T3 حاصل وارد خون نميشود و اثر خود را در همان بافتها بر جاي ميگذارد. به طور



















به دنیای گسترده علوم آزمایشگاهی ایران خوش آمدید