مروري بر آزمايش كامل ادرار (Urinalysis) ـ مراد رستمي، معصومه جرفي، محمد عليمحمدي
جمعآوری نمونه ادرار برای آزمایشات کشت و آنتیبیوگرام در اطفال
دستورالعمل آزمایش ادرار Urine Analysis
اصطلاحات مورد استفاده جهت توصيف مشكلات ادراري
نکاتی در ارتباط با آزمایش ادرار
تستهاي جايگزين اندازهگيري پروتئين در ادرار 24 ساعته
تست آنالیز ادرار Urine analysis test
آزمایش معمول ادرار برای بررسی اختلالات ادراری و سایر اعضای بدن مهم است. این آزمایش رنگ و شفافیت و یا کدورت ادرار را ارزیابی کرده، PH و وزن مخصوص ادرار را نشان میدهد و همچنین پروتئین، گلوکز و اجسام کتونی را تعیین و اندازهگیری میکند.

به علاوه برخی از سلولها مانند سلولهای سفید و قرمز خونی و سلولهای مفروش کننده مجاری ادراری نیز در آزمایش ادرار بررسی می شوند. هدف از انجام این آزمایش شناخت بیماریهای کلیوی و ادراری و همچنین بسیاری از بیماریهای سایر اعضای بدن است.
روش پيشنهادي اندازه گيري پروتئين ادرار 24 ساعته
اساس اندازه گيري پروتئين در ادرار به صورت كمي و نيمه كمي و كيفي بر پايه روشهاي ايمونوشيمي، كدورت سنجي و شيميايي با استفاده از نوارهاي تشخيصي مي باشد. در اين ميان روش كدورت سنجي به علت ساده و مقرون به صرفه بودن در آزمايشگاهها كاربرد بيشتري دارد. با توجه به تحقيقات انجام شده در آزمايشگاه رفرانس (۲) روش TCA با استفاده از طول موج ۴۰۵ نانومتر براي سنجش مقادير كم پروتئين بعنوان روش انتخابي معرفي مي شود.
اساس آزمايش
در اين روش پروتئين ادرار توسط تري كلرواستيك اسيد ۵/۱۲% رسوب داده مي شود.
پروتئینوری
روزانه یک فرد بالغ تا ۱۵۰ میلی گرم پروتئین از ادرار دفع می کند. پروتئینوری می تواند ناشی از بیماری های رنو واسکولار، گلومرولار، توبولواینتراستیشیل و یا سرریزی (overflow) پروتئین غیر طبیعی سرم باشد. پروتئین ادرار تحت تاثیر هیدریشن می باشد. ولی، هیچ گاه در این حالت بیش از ۲۰ میلی گرم در دسی لیتر نخواهد شد. ولی، برعکس در پروتئینوری پاتولوژیک اگر مصرف مایعات خیلی زیاد باشد، می تواند، به زیر ۲۰ میلی گرم در دسی لیتر هم برسد . آستانه تشخیص آن در ادرار با dipsticks برابر با ۳۰-۲۰ میلی گرم در دسی لیتراست، میزان کمتر از ۱۵۰ میلی گرم در دسی لیتر پروتئین، نرمال در نظر گرفته می شود.
اندازه گیری پروتئین ادرار ۲۴ ساعته
اساس اندازه گیری پروتئین در ادرار به صورت كمی و نیمه كمی و كیفی بر پایه روشهای ایمونوشیمی، كدورت سنجی و شیمیایی با استفاده از نوارهای تشخیصی می باشد. در این میان روش كدورت سنجی به علت ساده و مقرون به صرفه بودن در آزمایشگاهها كاربرد بیشتری دارد. با توجه به تحقیقات انجام شده روش TCA با استفاده از طول موج ۴۰۵ نانومتر برای سنجش مقادیر كم پروتئین به عنوان روش انتخابی معرفی می شود.
خطا های آزمایشگاهی در آزمایش ادرار
علل تغییر PH
افزایش کاذب: غذاهای گیاهی، نارسائی مزمن کلیوی، عفونت های ادراری، ماندن ادرار، مصرف زیاد مایعات، بیماری های تنفسی همراه با هیپرونتیلاسیون
کاهش کاذب: غذای گوشتی، دیابت، مصرف ویتامین C، گرسنگی، دهیدارسیون، بیماری تنفسی همراه با احتباس گاز CO2
علل تغییر در پروتئین با نوار
گلبول های سفید دارای هسته لوبولی شده و گرانول های سیتوپلاسمی انکساری در ادرار

بیوشیمی ادرار
بررسي اسيد اسكوربيك، زماني كه مقدار زيادي ويتامين C و يا موادي كه حاوي اسيد اسكوربيك هستند مصرف شود، اسيد اسكوربیك به مقدار زياد در ادرار ظاهر ميگردد. مقادير زياد اسيد اسكورسيك به خاطر احياء كنندگي آن، ممكن است در ساير تستهاي بيوشيميايي ادرار از جمله قند، خون، بيلي روبين، نيتريت و لكوسيت استراز دخالت نموده و آنها را مهار نمايد بعنوان مثال زماني كه در بررسی ميكروسكوپي رسوب ادرار، بيش از دو تا سه عدد گلبول قرمز در هر ميدان با بزرگنمايي زياد، ديده شود اما در بررسي نوار ادرار هموگلوبين منفي باشد، بررسي وجود اسيد اسكوربيك در اين رابطه مفيد خواهد بود.
کریستال های کلسیم اگزالات
coffin-lid struvite crystals associated with urea-splitting bacteria
کریستال های تیروزین
کریستال های سیستین
کست های گرانولار غیر اختصاصی

کست WBC در پیلو نفریت

سلول های اسکواموس
RBCهای دیس مورفیک منشا گرفته شده از گلومرول ها

کریستال تریپل فسفات
کریستال های اوریک اسید
باکتری و گلبول های سفید در ادرار












به دنیای گسترده علوم آزمایشگاهی ایران خوش آمدید