بيماريهاي تيروئيدي حدود 5 تا 10% افراد را مبتلا مي‏کند. آزمايشات عملکرد تيروئيد يکي از متداولترين آزمايشات هر آزمايشگاهي مي‏باشد. تفسير اين آزمايشات در بيشتر موارد راحت و ساده است ولي گاهي هم پيچيده و بغرنج مي‏گردد. نکات زير در تفسير آزمايشات تيروئيد مفيد و قابل توجه مي‏باشد:
 
1ـ تستهاي تيروئيد فقط يک تصوير لحظه‏اي از عملکرد اين غده در زمان خونگيري ارائه مي‏دهند و غيرطبيعي بودن آنها نشان‏دهنده غيرطبيعي بودن کار غده نيست. برخي داروها و شرايط متابوليکي بر انتقال، متابوليسم و اندازه‏گيري هورمون تاثير دارند و مي‏توانند مقدارهورمون را غيرطبيعي کنند درحاليکه در برخي بيماريها مثل کم کاري و پرکاري تيروئيد ساب کلينيکال نتيجه هورمون کاملا طبيعي است!
 
2ـ اگر بخواهيم تنها به يک تست براي آزمون کارکرد تيروئيد اکتفا کنيم ترجيح مي‏دهيم TSH را معرفي نماييم. چنانچه نتيجه TSH طبيعي بود تقريبا مي‏توان عملکرد تيروئيد را مناسب تشخيص داد.
 
3ـ اگر بخواهيم تست دومي را هم معرفي کنيم بهتر است Free T4 را نام ببريم ولي چون در ايران روشهايي که براي اندازه‏گيري اين تست استفاده مي‏شوند در معرض خطاهاي زيادي هستند بهترست از همان آزمايش T4 استفاده کنيد. البته بهتر است با T3 uptake توامان درخواست شود.
 
4ـ اگر از اول به کم کاري تيروئيد مشکوک هستيد لازم نيست T3 درخواست کنيد چون اين تست در 15 تا 30% کم کاريها نرمال مي‏باشد مگر اينکه T4 خيلي کم شده و به حد 2 ميکروگرم برسد.
 
5ـ آن دسته از بيماريهاي غيرتيروئيدي که نتايج هورمون را غيرطبيعي مي‏کنند بنام Nonthyroeidal illness(NT) معروفند. اين بيماريها بيشتر در افراد بستري ديده مي‏شوند و اغلب T3 کاهش مي‏يابد.
 
6ـ پس از درمان کم کاري يا پرکاري تيروئيد مقدار T3 و T4 سريع اصلاح مي‏شود ولي TSH هفته‏ها وقت لازم دارد تا اصلاح شود.
 
7ـ مقدار FreeT4 و TSH در نوزادان بيشتر از بزرگسالان است. عدم توجه به اين نکته سبب تفسير غلط مي‏گردد.
 
8ـ در هفته 16 حاملگي بدليل اثر استروژنها مقدار TBG (ناقل هورمون) زياد مي‏شود و مقدار T4و T3 تا 5/1 برابر زياد مي‏شود. در اين مواقع توجه به T4 و T3 uptake ضروريست چون مقدار اين دو همجهت تغيير مي‏کند ولي در موارديکه اختلال در پروتئين ناقل وجود دارد همچون حاملگي و مصرف قرص ضد بارداري و... جهت تغيير اينها معکوس مي‏شود. در حدود 20% حاملگيها مقدار TSH نيز در سه ماهه اول کاهش مي‏يابد.
 
ساير تستهاي تيروئيد
الف) تيروگلوبولين (Tg): اين پروتئين پيش ساز هورمونهاي تيروئيدست ومقدارش به سه عامل بستگي دارد: توده بافت تيروئيد ـ آسيب به تيروئيد ـ ميزان تحريک گيرنده TSH توسط TSH  يا bHCG و يا آنتي‏بادي ضد تيروئيد. افزايش تيروگلوبولين سرم به معني اختلال درعملکرد تيروئيدست. سنجش تيروگلوبولين بيشتر به عنوان تومور مارکر است و براي پيگيري درمان سرطان متمايز تيروئيد بسيار مفيد مي‏باشد.
 
ب) آنتي‏بادي ضد تيروگلوبولين (TgAb): در مناطقي که کفايت يد وجود دارد سنجش اين ماده همزمان با تيروگلوبولين انجام مي‏شود زيرا باهم تداخل آزمايشي دارند. ولي در مناطقي که کمبود يد وجود دارد براي تشخيص بيماري اتوايميون در بيماراني که گواتر ندولر دارند مفيد است. همچنين درپيگيري درمان يد در گواتر آندميک کاربرد دارد و در پيگيري عود يا متاستاز بدخيمي تيروئيد همراه با تيروگلوبولين مفيد است.
 
پ) آنتي‏بادي ضد پراکسيداز تيروئيد (TPOAb): اين ماده در تخريب بافت تيروئيد نقش دارد. مانند هيپوتيروئيدي هاشيموتو و تيروئيديت آتروفيک. ظهور اين ماده بر ظهور علايم باليني تقدم زماني دارد.
 
ت) تست TRH: وقتي که T4و TSH هر دو پايين باشند انجام اين تست مفيدست. در زماني که کم کاري تيروئيد ناشي از تخريب هيپوفيز باشد پس از تزريق TRH افزايشي در TSH ديده نمي‏شود اما در صورتيکه اشکال در هيپوتالاموس باشد پس از تزريق TRH مقدار TSH زياد مي‏شود گرچه ديرتر از افراد نرمال بالا مي‏رود.
 
T3
T4
TSH
بيماري
نرمال
نرمال
نرمال
نرمال
نرمال
نرمال
کاهش
پرکاري ساب کلينيکال تيروئيد
نرمال
نرمال
افزايش
کم کاري ساب کلينيکال تيروئيد
نرمال يا افزايش
افزايش
نرمال
افزايش TBG در حاملگي يا قرص ضد بارداري
افزايش
نرمال
کاهش
تيروتوکسيکوز T3
نرمال يا کاهش
کاهش
افزايش
کم کاري اوليه تيروئيد
نرمال يا کاهش
کاهش
نرمال يا کاهش
کم کاري ثانويه تيروئيد
افزايش
افزايش
افزايش
پرکاري ثانويه تيروئيد
افزايش
نرمال
کاهش
مرحله اول درمان پرکاري تيروئيد

منبع: www.mohagheghin.ir

ارسالی از: دانشجو