آزمایش معمول ادرار برای بررسی اختلالات ادراری و سایر اعضای بدن مهم است. این آزمایش رنگ و شفافیت و یا کدورت ادرار را ارزیابی کرده، PH و وزن مخصوص ادرار را نشان می‏دهد و همچنین پروتئین، گلوکز و اجسام کتونی را تعیین و اندازه‏گیری می‏کند. به علاوه برخی از سلولها مانند سلولهای سفید و قرمز خونی و سلولهای مفروش کننده مجاری ادراری نیز در آزمایش ادرار بررسی می‏شوند. هدف از انجام این آزمایش شناخت بیماریهای کلیوی و ادراری و همچنین بسیاری از بیماریهای سایر اعضای بدن است. در واقع پزشک معالج از طریق این آزمایش عملکرد کلی بدن را ارزیابی می‏نماید.

بیماران باید بدانند که نیازی به محدودیت رژیم غذایی و یا مایعات نیست ولی باید از ورزش شدید پیش از انجام آزمایش خودداری نمایند. نمونه ادرار باید بلافاصله به آزمایشگاه ارسال شود. در صورتیکه این زمان بیش از یک ساعت طول می‏کشد، باید آن را در یخچال قرار داد. تفاوتهای طبیعی در نتایج آزمایشات می‏تواند ناشی از رژیم غذایی، استفاده از داروهای خاص، زمان جمع آوری نمونه و عوامل دیگر باشد. مصرف آنتی بیوتیک‏ها و ویتامین‏ها می‏تواند سبب تغییر بوی ادرار شود. بعلاوه مصرف انواع و اقسام داروها می‏تواند سبب تغییراتی از قبیل وجود خون در ادرار، تغییر اسیدیته ادرار، دفع قند، دفع پروتئین و غیره گردد. عوامل دیگری چون تب، در معرض سرما قرار گرفتن، فشار روانی و عاطفی، ورزش شدید و نیز بیماریهایی چون هپاتیت، دیابت، فشار خون بالا و غیره سبب تغییراتی در ترکیب شیمیایی ادرار می‏شوند. از جمله این تغییرات می‏توان به دفع پروتئین از طریق ادرار اشاره نمود. معمولا قند در ادرار دیده نمی‏شود، ولی ممکن است در بعضی شرایط طبیعی در ادرار یافت شود. گلوکز شایعترین نوع قندهای ادرار است. وجود گذرای قند در ادرار می‏تواند ناشی از فشار عاطفی یا بارداری بوده و ممکن است پس از مصرف غذاهای حاوی کربوهیدرات (مواد قندی) بالا به وجود آید. بیماران در زمان آزمایش ادرار حداقل باید به نکات زیر توجه کنند:

1- از ورزش شدید پیش از دادن نمونه اجتناب نمایند، زیرا سبب عدم دقت نتایج حاصله می‏گردد.

2- استفاده از بتادین سبب پاسخ منفی کاذب در آزمون بررسی خون موجود در ادرار می‏شود. 3- عدم موفقیت در جمع آوری صحیح ادرار و دیر فرستادن نمونه به آزمایشگاه می‏تواند بر دقت آزمایش تاثیر بگذارد.

دو روش برای جمع آوری نمونه ادرار وجود دارد:   

1) روش جمع آوری تمیز    

2) روش سونداژ

برای روش نمونه‏گیری تمیز ناحیه ژنیتال را تمیز شسته و سپس مقداری از ادرار در ظرف نمونه ریخته شود.

روش سونداژ: اگر مشکلی در نمونه‏گیری تمیز باشد یا اگر نمونه از یک نوزاد یا کودک باشد از این روش استفاده می‏شود مراقب بهداشتی ناحیه ژنیتالتان را تمیز می‏کند و یک سوند باریک قابل انعطاف را از پیشابراه به مثانه عبور می‏دهد تا نمونه ادرار را جمع‏آوری کند. اگر پزشک به عفونت ادراری مشکوک شود ممکن است کشت ادرار از نظر رشد باکتری نیز انجام شود.

برای آنالیز سریع ادرار از تست نواری استفاده می‏شود. این نوار قابلیت آن را دارد که PH، گلوکز، پروتئین و.. را بسنجد.

                                                                    Test

                  Color                                                                     Straw - Dark yellow
                 Appearance                                                            Clear - Hazy
                 Specific Gravity                                                        1.003-1.029
                 pH                                                                          4.5-7.8
                 Protein                                                                    Negative
                 Glucose                                                                   Negative
                 Ketones                                                                   Negative
                 Bilirubin                                                                   Negative
                 Occult blood                                                             Negative
                 Leukocyte Esterase                                                   Negative
                 Nitrite                                                                      Negative
                 Urobilinogen                                                            0.1-1.0 EU/dL

                 WBCs                                                                      0-4/hpf
                 RBCs                                                                       male: 0-3/hpf
                                                                                               female: 0-5/hpf
                 Casts                                                                      0-4/lpf
                 Bacteria                                                                  Negative