بيماري شايع و مزمني است، در مناطقي از پوست كه غدد سبوسه وجود دارند مانند وسط صورت، پشت گوشها، دوطرف بيني، گونه‏ها، ابروها، پلكها و وسط سينه و به خصوص در پوست سر رخ مي‏دهد. علائم آن قرمزي، التهاب، خارش پوست و پوسته مي‏باشد. در دوران طفوليت cradlecap ناميده مي‏شود كه تا سن يك سالگي ممكن است خود به خود بازگشت نمايد و پس از آن تا دوره بلوغ، وقوع آن نادر است. شيوع آن 3 تا 5 درصد است كه در مردان شايعتر و در فصل زمستان شديدتر مي‏باشد.

عليرغم كوششهاي زياد، تحقيقات علت قطعي را نشان نداده است. مشخصه درماتيت سبورئيك افزايش تغيير و تبديل (turnover) سلول اپيدرم است و از آنجا كه ماده مؤثره بسياري از داروهاي ضد شوره مانند كول تار، پريتيون زينك و سلنيوم سولفايد فعاليت ميتوتيك را مهار مي‏كنند، ابتدا تصور مي‏شد كه اين تركيبات با سركوب تكثير سلولي در درمان درماتيت سبورئيك مؤثرند. ولي در واقع پريتيون زينك، سلنيوم سولفايد و فرآورده‏هاي حاوي اسيد سالسيليك و گوگرد تمام مخمرها را نيز از بين مي‏برند. امروزه شواهد حاكي از آن است كه علت اين تكثير زياد سلولي، قارچي ليپوفيل و پلي مورف به نام  Pityrosporum ovale مي‏باشد، زيرا كتوكونازول خوراكي و موضعي و ديگر مشتقات ايميدازول مؤثر بر Pityrosporum ovale و فرآورده‏هاي حاوي اسيد سالسيليك و گوگرد كه اين ارگانيسم را از بين مي‏برند، باعث بهبود درماتيت سبورئيك مي‏گردند. همچنين چون سبوم بر رشد Pityrosporum ovale مؤثر است، بروز درماتيت سبورئيك در مناطقي از بدن كه غدد سبوسه وجود دارد و نيز در مردان كه آندروژنها توليد سبوم را تشديد مي‏كنند، شايعتر است. علت بروز مكرر درماتيت سبورئيك نيز در بيماراني كه اختلالات عصبي مانند پاركينسون دارند، افزايش تجمع سبوم به دليل بي‏حركتي است.

Pityrosporum ovale در حالت طبيعي به تعداد كم در پوست وجود دارد ولي گاهي زياد مي‏شود.

به هر حال علت درماتيت سبورئيك ممكن است در اطفال و بزرگسالان متفاوت باشد. علت در اطفال ممكن است با هورمون ارتباط داشته باشد زيرا ضايعه اغلب در طفوليت رخ مي‏دهد و قبل از بلوغ از بين مي‏رود.

درمان

براي درمان درماتيت سبورئيك پوست سر، بهترين درمان استفاده از شامپوهاست مانند شامپوهاي سولفور و سالسيليك اسيد (Selbulex)، كول تار (Denorex)، سلنيوم سولفايد 1% (Selsun Blue) و پريتيون زينك (Head and Shoulder)، ولي از همه مؤثرتر، سلنيوم سولفايد 5/2% و كتوكونازول 2% مي‏باشد. مقدار مصرف شامپوها به نسبت شدت بيماري از استعمال روزانه تا دو بار در هفته متغير است. از آنجا كه پوست سر بايد درمان شود، شامپو بايد حداقل 5 دقيقه بر روي پوست سر بماند تا دارو در پوست سر نفوذ كند. درمان معمول با شامپو كتوكونازول 2%، شستشوي سر دو بار در هفته (با حداقل سه روز فاصله) به مدت 4 هفته و سپس در صورت نياز ماهي يكبار است. اگر ضايعات خيلي ملتهب و همراه با خارش باشد، كورتيكواستروئيد موضعي نيز مي‏تواند به درمان اضافه شود. مصرف لوسيون 1% هيدروكورتيزون 1 تا 3 بار در روز نيز مؤثر و بي خطر است و كورتيكواستروئيدهاي قويتر فقط براي درمان كوتاه مدت و در شرايط حاد استفاده مي‏شوند.

درماتيت سبورئيك مناطق ديگر بدن، به خوبي با مصرف كرم كتوكونازول 2% دوبار در روز درمان مي‏گردد. Terbinafine از ديگر داروهاي ضد قارچ جديد است كه هم به صورت خوراكي و هم موضعي مؤثر است. كرم هيدروكورتيزون 1 تا 5/2 درصد دو تا سه بار در روز نيز ممكن است بكار رود.

اگر در مئاي شنوايي (auditory meatus) پوسته ريزي رخ دهد، سوسپانسيون پلي‏ميكسين بي - هيدروكورتيزون 4 قطره سه يا چهار بار در روز مؤثر است.

براي درمان درماتيت سبورئيك پلكها (blepharitis seborrheic) نبايد از استروئيد موضعي استفاده كرد زيرا ممكن است باعث گلوكوم و يا كاتاراكت شود. مصرف شامپو كتوكونازول 2% يك بار در روز يا بيشتر، معمولا مؤثر است. اگر التهاب حاشيه هاي پلك شديد باشد، پمادهاي آنتي بيوتيك موضعي نيز ممكن است به درمان اضافه شوند.

براي اطفال نبايد از تركيبات تار استفاده شود زيرا ممكن است آن را به چشمهايشان بمالند و مصرف كورتيكواستروئيد موضعي نيز بايد محدود به هيدروكورتيزون 5/0 تا 1 درصد باشد. كرم كتوكونازول 2% به علت جذب كم از پوست و عدم تجمع در پلاسما داروي انتخابي است.

منبع: http://www.mums.ac.ir