اگر اخيرا برای اهدای خون به سازمان انتقال خون مراجعه کرده باشيد، در کمال تعجب متوجه می‏شويد که در کنار سوالاتی مثل ارتباطات جنسی، سفر به کشورها يا مناطق خاص (مثل تايلند، عراق، ...) يا اعمال جراحی و دريافت خون اهدايی، سوال جديدی به ليست اضافه شده است تحت عنوان: آيا در چند ماه گذشته آندوسکوپی انجام داده‏ايد؟! چرا انجام اندوسکوپی اينقدر پروسه پُرريسکی شناخته شده است؟ چرا احتمال می‏رود که کسی که اندوسکوپی کرده، می‏تواند ناقل ويروسهايی مثل هپاتيت B و HIV (بيماری ايدز) باشد تا حدی که از پذيرش خون ايشان به عنوان خون سالم خودداری می‏گردد؟ سعيد اميری کارشناس تجهيزات پزشکی در گفت وگو با مردم سالاری دو دليل اصلی را برای اين امر مطرح می‏کند اول اين که دستگاههای اندوسکوپی لازم است به طور صحيح و دقيق، شستشو و ضدعفونی گردند که متاسفانه به خاطر مشکلات ذيل اين امر ندرتا در ايران انجام می‏شود:

- تراکم بيمار و عدم فرصت کافي براي انجام شستشو و ضدعفوني بين دو بيمار به ويژه در بيمارستانهاي دولتي- دانشگاهي و بيمارستانهاي تامين اجتماعي و حتي بيمارستانهاي نظامي. توضيح اين که يک سيکل کامل شستشو و ضدعفوني حداقل 15 دقيقه به طول مي‏انجامد.

- ترس پزشکان از خراب شدن دستگاهها به دليل شستشو و ضدعفوني مکرر و هزينه‏هاي تعميرات ناشي از آن

- عجله پزشکان براي انجام سريع تر بيماران و تمام شدن کارشان و مراجعه به مطب يا بيمارستان ديگر

- دستي بودن اکثر شستشو ضدعفوني‏ها و عدم استفاده از ماشين‏هاي شستشوي اتوماتيک و يا استفاده از محلول‏هاي ضدعفوني نامناسب و ضعيف علت دوم اين است که در حين انجام اندوسکوپي، معمولا از يکسري ابزار براي نمونه برداري، تزريق دارو بداخل بافت معده يا روده، برش پوليپها و... استفاده مي‏شود که به دليل تماس مستقيم با بافت، خون و مخاط بيماران به شدت آلوده بوده و مي‏تواند هر گونه ويروس، آلودگي عفوني و ميکروبي را از بيماران قبلي به بعدي‏ها منتقل کند.

ريسک بالاي اين گونه ابزارها (به دليل وارد شدن به داخل بافت بيمار) در حدي است که لازم است به صورت استريل براي بيماران استفاده گردند. اين کارشناس تجهيزات پزشکي افزود: ابزارهاي اندوسکوپي دو دسته‏اند: الف ـ يکبار مصرف (غيرقابل ضدعفوني و غيرقابل استريل مجدد کردن) که نبايد براي 2 بيمار استفاده شوند. ب ـ چند بار مصرف (قابل اتو کلاو شدن و استريل شدن). ابزارهاي يکبار مصرف معمولا داراي طراحي ساده بوده و از مواد اوليه بسيار ارزان توليد مي‏شود به طوري که بيماران بتوانند از عهده پرداخت هزينه‏هاي آن برآيند. ابزارهاي چند بار مصرف معمولا طراحي پيچيده‏تري داشته و از جنسي است که قابليت استريل شدن و تحمل دماي بالاي اتوکلاو(وسيله‏اي که ابزارهاي پزشکي را با دما و فشار بالا استريل مي‏کند) را داشته باشد. وی با تاکيد بر اين که: طبق دستورالعملهاي بهداشتي و کنترل عفونت، کليه ابزارهايی که با بافت و خون بيماران در تماس هستند، لازم است يا قابل استريل شدن باشند(که متاسفانه در ايران تقريبا براي ابزارهاي اندوسکوپي انجام نمي‏شود) و يا از نوع يکبار مصرف استفاده شوند افزود: متاسفانه در کشور ما اين ابزارهاي ارزان قيمت بارها و بارها استفاده مي‏شوند و در بهترين حالت فقط به يک ضدعفوني ساده و کوتاه و البته ناکافي و ناقص بسنده مي‏شود.( به دليل نوع طراحي اين گونه ابزارها، خون و مخاط طوري به داخل آنها نفوذ مي‏کند که قابل پاک شدن نيست و لذا ضدعفوني کردن ابزار عملا بي فايده و بي اثر است). و اين بي توجهيها توسط افرادي (پزشکان و پرستاران) انجام مي‏پذيرد که به خوبي از نتيجه کار خود و فاجعه بعد آن خبر داشته ولي به راحتي اين کار را انجام مي‏دهند. وظيفه همه ما اطلاع رساني به همه هموطنان است تا خودشان مراقب سلامتي‏شان باشند تا افراد سودجو يا اهمال کار در هر لباسي نتوانند از بي اطلاعي مردم سوءاستفاده کرده و سلامتي ايشان را به خطر بيندازند. اين کارشناس تجهيزات پزشکي در پايان 2 پيشنهاد را به بيماران مطرح کرد و گفت: اگر براي اندوسکوپي معده (يا کولونوسکوپي روده و يا برونکوسکوپي ريه) به پزشک يا بيمارستاني مراجعه نموديد: اولا: مطمئن شويد که دستگاه به خوبي شستشو و ضدعفوني شده باشد. حتما لازم است دستگاه بين 10 تا 20 دقيقه (بسته به نوع محلول) در محلول به طور کامل غوطه ور باشد. لذا اگر در آن بيمارستان (يا مطب) يک دستگاه باشد، مريضها نمي‏توانند با فاصله 6 - 5 دقيقه از هم اندوسکوپي شوند! اگر شک داشتيد مي‏توانيد از پرستار بخواهيد که دستگاه غوطه‏ور شده در محلول را به شما نشان دهد تا خيالتان راحت شود. ثانيا: مطمئن شويد که ابزاري که براي شما استفاده مي‏شود (اعم از پنس نمونه برداري، سوزن تزريق و...) استريل باشند. اگر از انواع يکبار مصرف استفاده مي‏شود، لازم است از بسته بنديهاي استريل نو باز شوند که مطمئن‏ترين حالت است. اگر از نوع چند بار مصرف استفاده مي‏شوند، يا توسط دستگاه استريل شده‏اند(مطمئن‏تر از استريل با محلول) که باز هم لا زم است داخل بسته بنديهاي مخصوص باشند و هنگام مصرف باز شوند و يا توسط محلول ضد عفوني شده است که لازم است مدت طولاني(بين 1 تا 10 ساعت) داخل محلول بوده باشند. اين حق شماست که نسبت به سلامتي خود حساس و نگران باشيد و از پرستار بخش اندوسکوپي و يا پزشک بخواهيد که دستگاه ضدعفوني شده، ابزار و بسته بندي آن را به شما نشان دهد و اطمينان خاطر شما را جلب نمايد. پرستارها تقصير را گردن دکترها مي‏اندازند که وقت لا زم را براي ضدعفوني کردن دستگاه در اختيار قرار نمي‏دهند و يا به خاطر کم کردن هزينه‏ها و افزايش درآمد از شستشو و ضدعفوني صحيح دستگاهها و استريل کردن ابزارها و يا دور انداختن ابزار يکبار مصرف مصرف شده جلوگيري مي‏کنند. دکترها هم تقصير را گردن وضعيت اقتصادي بيمارستان، بضاعت کم بيماران (کم کردن هزينه بيمار)، اهمال کاري پرستاران، تراکم زياد بيمار و حتي پايين بودن تعرفه‏های پزشکی! مي‏اندازند. به گزارش مردم سالاری، اميري ضمن هشدار به مراکز درماني: شستشو و ضدعفونی نکردن صحيح دستگاههای اندوسکوپی، استفاده مکرر از ابزارهای يکبار مصرف برای تعداد زيادی بيمار، استريل نکردن ابزارهای چند بار مصرف با دستگاههای ويژه (دستگاههاي استريل) و استفاده از محلولهای ضدعفونی قوی در زمان طولا ني (بستگي به محلول مورد استفاده بين 1 تا 10 ساعت) جنايت در حق بيماران دانست و افزود: مسووليت اين کار با پزشک، پرستار، مسوولين، کنترل عفونت بيمارستان، مسوولين بيمارستان، مسوولين وزارت بهداشت است، چه خود را به بی‏خبری بزنند و چه نزنند.

منبع: http://www.aftabnews.ir/vdciyyaz3t1a5p2.cbct.html