محیطهای متداول کشت میکروبی

محيط های كشت باكتري را از نظر نوع مواد تشكيل دهنده و از نظر كاربرد به چهار دسته تقسيم مي كنند:

محيط كشت پايه (Basic Media):
اين محيط كمترين مقدار مواد غذايي براي رشد باكتريها را دارد. و مبناي تهيه انواع و اقسام محيطهاي كشت مي باشد. اكثر انواع باكتريها در آن رشد مي كنند زيرا فاقد ماده ضد ميكرب است. مانند محيط نوترينت آگار ، نوترينت براث.

محيط كشت غني كننده (Enrichment Media):
محيط مقوي بوده كه داراي مواد تغذيه اي زيادي نظير ويتامين ها، ليپيد ها، اسيد هاي آمينه براي رشد باكتري است. بنابراين تعداد زيادي از باكتريها روي آن بخوبي رشد مي كنند. مانند شكلات آگار، بلادآگار.

محيط كشت افتراقي (Differential Media):
محيط كشت تشخيصي بوده كه كلني باكتريهاي مختلف روي آن كاملا از همديگر متمايز مي گردد. مانند محيط EMB ،MC اين محيطها داراي املاح صفراوي، قند و معرف شيميايي هستند كه باكتريهاي لاكتوز مثبت برروي آنها كلني هاي صورتي رنگ و باكتريهاي لاكتوز منفي نظير سالمونلا، شيگلا بر روي اين محيط ها كلني هاي سفيد رنگ تشكيل مي دهند. از محيطهاي افتراقي ديگر محيط TSI، سيمون سيترات را ميتوان نام برد. اين محيط ها براي رشد باكتريهاي گرم – منفي روده اي (انتروباكترياسه) مناسب هستند. چون وجود املاح صفراوي در محيط مانع از رشد باكتريهاي گرم مثبت در محيط مي شوند.

محيط كشت اختصاصي (Special Media):
اين محيطها براي رشد باكتريهاي خاصي مناسبند. از اين محيطها براي ايزوله نوع خاصي از باكتري در يك مخلوط ميكربي استفاده مي شود. مانند محيط ss آگار كه براي جدا كردن سالمونلا و شيگلا بكار مي رود يا مانيتول سالت آگار كه براي تشخيص گونه بيماريزاي استافيلوكوكوس اورئوس استفاده مي شود.

محيط كشت انتخابي (Selective Media):
محيط هايي وجود دارند كه داراي يك ماده مهار كننده رشد مي باشند اين مواد رشد تمام ارگانيسم ها بجز ارگانيسم مورد نظر را مهارمي كنند. درمرحله اول از رنگ هايي كه داراي خواص ضد ميكروبي هستند استفاده مي شود و در مرحله بعد استفاده از آنتي بيوتيك ها و مرحله آخر شامل وارد كردن مواد تركيبي به محيط كشت جهت فعاليتهاي متابوليكي ارگانيسم مورد نظر مي باشد. از آنجا ئيكه اين محيط ها جهت ارگانيسم مورد نظر انتخاب شده اند و براي ساير ارگانيسم ها مضر مي باشند آنها را محيط هاي انتخابي مي نامند. مثالي از اين نوع محيط ها، محيط كشت فنيل اتيل الكل آگار است كه از رشد باسيل هاي گرم منفي هوازي و بي هوازي اختياري ممانعت بعمل آورده و به ارگانيسم هاي گرم مثبت اجازه رشد مي دهد.